Marien biologische excursie van de universiteit van Bazel naar de Straat van Gibraltar

door Sonja Van Den Bossche

Tekst: Catherine Cornaz; Foto’s: Luise Wormbs, Catherine Cornaz, Leonie Kneipp, Sylvie Flämig, Anne Kistner

Plotseling doet het gerucht de ronde… De levante zal woensdag avond gaan liggen! De spanning in onze groep neemt toe. Doet de weersvoorspelling, wat ze belooft?

De levante is een sterke oostenwind, die door de Straat van Gibraltar wordt geperst en daar windkrachten tot 8 Beaufort veroorzaakt. Walvisobservatietochten zijn onder deze omstandigheden niet mogelijk. De tijd aan land gebruiken we daarom voor interessante lezingen door professor Patricia Holm en dr. Karl-Hermann Kock over zeeorganismen, zandsystemen, de kuststreek, vissen, plankton, visvangst, de Internationale Walvisvaart Commissie en de bescherming van de zeeën en hun bewoners. Ook de studentenvoordrachten zijn leerrijk en boeiend en gaan over visvangstmethoden, over mariene voedselwebben tot het kweken van bedreigde zeepaardjes. Katharina Heyers lezing over firmm en over plaatselijke hydrografie en biologie geeft ons een voorproefje van wat we tijdens de walviswaarnemingen mogen verwachten. Maar we brengen niet de hele tijd door in de klas. Tarifa is uitzonderlijk geschikt als studieplaats, omdat hier de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee samenstromen. De westkust bestaat uit zandstranden, terwijl de oostelijke kust wordt gevormd door de rotsachtige kuststreek. Deze twee habitats bekijken we dus ter plaatse en onder de microscoop en we vinden interessante organismen , die zich perfect aan deze moeilijke leefgebieden hebben aangepast.

Kuststreek Zeeanemoon Zeenaald Zeepokken 

Heremietkreeft Zand onder de microscoop Slak onder de microscoop 

Tijdens een bezoek aan de lokale vismarkt kunnen we bewijzen, wat we hebben geleerd en sardines, ansjovissen, tonijnen, kabeljauwen, zonnevissen, zwaardvissen en vele andere soorten herkennen.

Vismarkt 

En inderdaad, woensdagnacht gaat de levante liggen en de walvisobservatietochten staat niets meer in de weg. De grote tuimelaars en de gestreepte dolfijnen begeleiden ons schip en zwemmen in de boeggolf mee. Ze verrassen ons met acrobatische sprongen en we kunnen wat gedrag waarnemen, onder andere tailslappen, spyhoppen, springen, drijven en natuurlijk heel veel socialiseren. De dieren interageren met elkaar, communiceren, achtervolgen elkaar en zwemmen synchroon. De sterke familieband is niet in te schatten.

Grote tuimelaars voor de boeg 

De grindwalvissen vertonen een ietwat kalmer gedrag. Steeds weer zien we hoe ze dicht bij elkaar op het wateroppervlak liggen en zich uitrusten. Deze pauzes hebben ze nodig, om zich uit te rusten van hun lange duiktochten naar grote diepten, waar ze jagen op inktvissen. Maar ook de grienden slagen erin ons een paar keer de adem te benemen. Ze komen recht op ons af, zodat we hun gepiep onder water kunnen horen.  Sommige produceren luchtbellen, wat ook verwijst naar geluid. Nadat ze ons nauwkeurig bekeken hebben, zwemmen ze onder het schip door en ze duiken aan de andere kant weer op. Ze voeren enkele sprongen uit en spyhoppen, wat voor deze grote dieren vrij ongewoon is. Terwijl ze spyhoppen, vragen we ons af, wie dan nu wel wie bestudeert.

Grindwalvissen spyhoppen 

Een ander hoogtepunt tijdens een tocht is planktonnetten uitwerpen, om het plankton onder de microscoop te bekijken. Kijken naar de kleinste en grootste organismen in de zee is adembenemend en leerzaam. Met eigen ogen zien, hoe deze verschillende levensvormen toch allemaal met elkaar verbonden, ja zelfs van elkaar afhankelijk zijn, is een sterke stimulans om de zeeën en hun bewoners te beschermen.

Plankton verzamelen Patricia Holm, Karl-Herrman Kock en studenten 

Ga terug